Reportaż Charliego Englisha „Klub książki CIA. Najpilniej strzeżona tajemnica zimnej wojny” świetnie ukazuje kulisy operacji, w ramach której na Zachodzie wydawano, a następnie szlakami przemycano miliony zakazanych w bloku wschodnim pozycji.
Dlaczego ta „wojna na książki” była tak skuteczna?
Przełamanie monopolu informacyjnego
Reżim socjalistyczny opierał swoje istnienie na cenzurze i kontroli edukacji. Dostarczanie dzieł George’a Orwella, Czesława Miłosza, Hannah Arendt czy Aleksandra Sołżenicyna pozwalało ludziom zobaczyć mechanizmy władzy i zdemaskować opresyjną naturę ustroju.
Budowanie podziemnej inteligencji i drugiego obiegu
Przemycane z Zachodu książki często stawały się matrycami dla polskiego drugiego obiegu (bibuły). Drukowano je na powielaczach w tajnych drukarniach, co powielało wpływ pojedynczego egzemplarza przemyconego przez granicę.
Prawdziwy heroizm kolporterów i kurierów
Jak Służba Bezpieczeństwa (SB) podchodziła do przemytu, dowodzą liczny procesy, zatrzymania, tortury i rewizje. Mimo groźby więzienia i szykan, sieć kurierów, taterników, dyplomatów czy kierowców ciężarówek przewoziła zakazane woluminy z Francji (m.in. dzięki paryskiej „Kulturze” Jerzego Giedroycia), ze Szwecji, Wielkiej Brytanii czy Niemiec.
Międzynarodowy wymiar i logistyka
Mapa dróg przerzutowych pokazana w publikacjach tego typu uświadamia, jak gigantyczną logistyką wymagała ta sieć:
Kanały skandynawskie (promy, łodzie, wsparcie Polonii w Szwecji),
Kanał francuski i angielski (przerzuty paczek dyplomatycznych, transporty kołowe z ukrytymi schowkami w podwoziach),
Wsparcie instytucjonalne (operacje finansowane dyskretnie przez fundacje i służby, które rozumiały, że słowo pisane skruszy mur szybciej niż czołgi).
Historia ta pokazuje, że najważniejszym orężem w walce z totalitaryzmem jest wolność myśli i wiedza.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz